آرمان اصفهان
09:56 - پنجشنبه 26 آذر 1394

با صله‌رحم، عمر و مال و سلامتی مان را افزایش دهیم؛

قدمتان روی چشم!

این را هم به یاد داشته باشید که صله رحم در تقویت امر‌به‌معروف و نهی‌از‌منکر تاثیر دارد زیرا خویشاوندان که پشتوانه انسان محسوب می‌شوند، از روی دلسوزی و خیرخواهی، نصیحت می‌کنند.

به گزارش آرمان اصفهان،  ارتباط از قدیم الایام جزو لاینفک زندگی ها به شمار می رفت.رفت و آمدها به شکل امروزی نبود و بسیار ساده و بی تکلف جمعی دور هم از روزمرگی ها می گفتند.

اما امروز شکل روابط تغییر کرده است .همه ما با افراد مختلفی در ارتباط هستیم و به نوعی با آن‌ها رفت‌و‌آمد داریم که اتفاقا با بعضی از آن ها آشنا و قوم و خویشیم. ارتباطی که اگر هوایش را درست و حسابی داشته و همیشه این‌طور باشیم، دو سر سوداست.
این در حالی است که این دید و بازدیدها و احوال‌پرسی‌ها از نظر اعتقادی و دینی بسیار ارزشمند خوانده شده و آن را «صله‌رحم» و علتی برای پاکی اعمال، زیادی رزق و روزی و اموال، دفع بلاها، حسابرسی آسان در روز محشر، تاخیر مرگ و… عنوان کرده‌اند که البته این روزها رنگ و روی اعتقادات اینچنینی در ذهن خیلی ها کم رنگ شده است.
در همین راستا پیامبر اکرم(ص) تبدیل بدبختی به خوشبختی و افزایش عمر را از نتایج صله رحم و امام صادق(ع) نیز آباد‌شدن خانه‌ها را از آثار این کار ارزشمند می‌دانند. همچنین، بنا به فرمایش امام ششم شیعیان، صله رحم آن‌قدر ارزشمند است که حتی اگر افراد خوبی هم نباشند، به واسطه انجام این کار مهم، نتیجه خوبی به‌دست می‌آورند.
بدون رودربایستی این همه اثر معنوی را با چقدر پول می‌توان خرید، در‌حالی‌که گفته شده صله‌رحم، نتیجه و فایده دنیایی و آخرتی دارد که نباید از آن غافل شد.

از پدر و مادر تا خواهر و برادر
گذشته از حقی که پدر و مادر دارند و وظیفه‌ای که هر فرزندی نسبت‌به هر‌کدام از این دو بزرگوار دارد، سر زدن به آن‌ها و احوال پرسی یکی از وظیفه‌های مهم هر روز و حتی هر ساعت است.

درست است که قدیمی‌ها بیشتر از امروزی‌ها از حال و هوای پدر و مادرشان با خبر بودند و حتی بیشتر بچه‌ها یکی، دو اتاق در کنار آن‌ها داشتند و خانه بخت همان خانه بچگی‌هاشان بود، اما همان‌هایی که خانه‌شان دورتر بود، احوال‌پرسی هر روزه را وظیفه خود می‌دانستند.
از این گذشته بیشتر ارتباط‌های برادر و خواهرها هم در همین دایره می‌گنجید و از حال هم اطلاع داشتند.

هنوز یادم هست که مرحوم پدرم می‌گفت:«روزی پدرش یکی از بچه‌ها را به درختی بسته بود و می‌خواست بعد نماز مغرب و عشا تنبیهش کند که خواهرش مانند هر روز، به خانه آن‌ها سری می‌زند و احوالی می‌پرسد و آن پسر با ضمانت او نجات می‌یابد.» این هم یکی از فایده‌های صله‌رحم هر روزه خانوادگی است.

بهبود زندگی با سر‌زدن از اقوام و دوستان
همان‌طور‌که امیرمومنان(ع) نیز صله‌رحم را موجب فراوانی نعمت و از بین برنده سختی‌ها می‌دانند، یکی از فایده‌های صله‌رحم را بهتر‌شدن شرایط زندگی می‌شمارند.انسان در یک ارتباط صمیمانه با خویشاوندان و دوستان، از آن‌ها دستگیری می‌کند که با این کار احساسی مانند شادی، رضایت و امید را به خود و دیگران می‌دهد؛ صحنه زیبایی که انگیزه زندگی را افزایش می‌دهد و این فرد برای همه امور فردی و اجتماعی‌اش تلاش می‌کند و در نتیجه در سایه این ارتباط خویشاوندی، به موفقیت و نعمت‌های بیشتری می‌رسد.

پول‌دار‌شدن با صله‌رحم
تحمل این‌همه درد سر و «بدو- بدو»های امروزی برای پول و افزایش سرمایه کار عاقلانه‌ای هست یا نیست، همان چیزی است که در دوران دانش‌آموزی با عنوان انشای «علم بهتر است یا ثروت» جواب داده‌ایم اما بهتر است به قسمتی از آن انشا اضافه کنید که یکی از سرمایه‌های همیشگی و مهم در زندگی سرمایه ارتباط‌های خانوادگی و درون گروهی است.
این بر خلاف سرمایه اجتماعی «تامین یافته» در جوامع صنعتی است که دیگر بویی از سرمایه درون‌گروهی نمی‌برند و نمی‌توانند از این ظرفیت برای رفع و رجوع مشکل خود استفاده کنند.
بنابراین، اگر قرار باشد با کمی رفت‌و‌آمد و صله‌رحم مسیر زندگی خود را هموارتر کنیم، مطمئن باشید که سرمایه خوبی به‌دست آورده و اگر قدرش را ندانیم، پشیمانی سودی ندارد و مانند یک کاسب ورشکسته، سرمایه‌ای برای زندگی بهتر و رو‌به‌رشد نخواهیم داشت.

احوال‌پرسی، شناخت، ازدواج
وقتی ٢٠، ٣٠‌سال پیش را مرور می کنیم، همه از حال هم با‌خبر بودند و کسی پیدا نمی‌شد که نداند، دختر خاله‌اش مریض است یا پسرعمه شوهر خواهرش مشکلی دارد که باید کمکش کرد.
حتی همدیگر را خوب می‌شناختند و می‌دانستند که چطور آدمی هست و چه کاری دارد و چطور زندگی می‌کند و آیا در شرف ازدواج است؟ همه این‌ها یعنی اینکه وقتی صله‌رحم داشته باشی، می‌توانی دیگری را بشناسی و این شناخت به کارهای خوبی مثل ازدواج، حل مشکلات خانوادگی، مالی و‌… ختم شود.
با این کار، به‌طور مثال وقتی دو نفر با شناخت کامل از یکدیگر، عاشق و معشوق هم شوند و ازدواج کنند، به‌طور‌حتم در زندگی‌شان با مشکل کمتری مواجه می‌شوند. البته زندگی فرازونشیب‌هایی دارد که نمی‌توان به راحتی درباره هر واکنشی قضاوت کرد اما به هر حال در حالت طبیعی، شناخت بهتر و کامل‌تر، نتیجه مطلوب‌تری خواهد داشت و تناسب‌های هم را بهتر درک می‌کنند.
این در‌حالی است که بر خلاف گذشته، امروز این شناخت نه در یک محله؛ بلکه در دایره بستگان و آشنایان هم کمتر شده و افراد از حال و احوال هم شناخت و خبر ندارند.

رشد فرهنگ و دوری از انزوا
علاوه بر آثاری که در ابتدای این گزارش برای صله‌رحم گفته شد،می توان احساس انزوای اجتماعی و حتی کاهش آمار خودکشی را به آن اضافه کرد.می شود رشد فرهنگی و اعتقادی خانواده‌ها را با یک شب‌نشینی و خواندن چند آیه قرآن و حدیث یا چند بیت و خط از شاهنامه فردوسی و گلستان سعدی، از دیگر نتیجه‌های این حال و هوای دوست‌داشتنی دانست.
با این توصیف، از آنجا که صله‌رحم به‌عنوان نظام حمایتی فرهنگی و اجتماعی محسوب می‌شود، یکی از آثار آن ترغیب به فرزندآوری است. در واقع خویشاوندان با دیدن فرزندان همدیگر و فضای شورانگیز بازی بچه‌ها، به این امر مهم تشویق می‌شوند و با توجه به اینکه پشتوانه مالی و حمایتی در ارتباط خانوادگی وجود دارد، شاهد خانواده‌های پر‌جمعیت خواهیم بود.
این را هم به یاد داشته باشید که صله رحم در تقویت امر‌به‌معروف و نهی‌از‌منکر تاثیر دارد زیرا خویشاوندان که پشتوانه انسان محسوب می‌شوند، از روی دلسوزی و خیرخواهی، نصیحت می‌کنند.
از طرفی، در شرایطی که شاهد رشد طلاق هستیم، صله‌رحم می‌تواند نقش‌آفرینی کند و با مداخله دوستانه و عاطفی خویشاوندان و ریش سفیدها، این امر نامطلوب برای کسی پیش نیاید.

اوقات فراغتمان وقف صله رحم شود
همان قدیمی‌های قصه‌مان را که یادتان هست، همان‌ها وقتی بیکاری می‌شدند به جای اینکه پای تلویزیون بنشینند یا بی‌خود و بی‌جهت وقت تلف کنند، به‌سراغ همسایه، دوست و قوم و خویش خود می‌رفتند و اگر کار داشت، کمکش می‌کردند و اگر او هم فراغت داشت، با همدیگر به تبادل نظر می‌پرداختند.
بنابراین، شاید یکی از بهترین گزینه‌ها برای اوقات فراغتمان، همنشینی با قوم و همسایه است تا اگر کاری از دستمان برمی‌آید، برایش انجام دهیم و دست‌کم احوالی از او پرسیده باشیم.

خودمانی باشیم نه رسمی!
علاوه بر ارتباط نوع اول؛ ارتباط دوم به‌صورتی رسمی و به علت یک نیاز یا شغل به وجود می‌آید که صمیمیتی ندارد و احوال‌پرسی‌ها رابطه‌ای خودمانی، عاطفی و احساسی نخواهد داشت.
از سوی دیگر، متاسفانه با مشغول‌شدن افراد به امور اقتصادی، روزمرگی‌ها، پیچیده‌شدن و گسترش جوامع و نیز افزایش فردگرایی فاصله‌ها بیشتر شده است. در واقع سبک زندگی به سمت فردی‌شدن مسائل رفته و افراد تمایلی به حضور و مشورت دیگران در زندگی‌شان ندارند و خوددار هستند که در نتیجه ارتباط با خویشاوندان و دوستان به‌صورتی رسمی خواهد بود.
این در‌حالی است که روابط رسمی از نوع ارتباط‌های سازمانی ثانویه است و روابط غیر‌رسمی در گروه دوستی، نزدیکان یا هم‌محله‌ای و هم روستایی قرار می‌گیرد که متاسفانه امروزه اگر نگوییم در همه روابط اقوام، در میان هم‌محله‌ای‌ها دیده نمی‌شود. یعنی امروزه کمتر کسی در کوچه پس کوچه‌های یک محله رفت‌و‌آمد داشته و از این و آن «سلام» و احوال پرسی می‌شنود یا جرئت نمی‌کند به هر کسی سلام کند.
به عبارتی، افراد با اعتقاد به «چهار دیواری اختیاری»، حریم شخصی ایجاد کرده و اجازه دخالت دیگران را نمی‌دهند.

قاعده احوال‌پرسی‌های مجازی
بدون‌تردید تلفن در ارتباط‌گیری و احوال‌پرسی‌های امروز بی‌تاثیر نیست ولی هیچ‌گاه جای تماس رو در رو را نمی‌گیرد زیرا این نوع رابطه با واسطه است و حس عاطفی ایجاد نمی‌کند و از‌این‌رو نباید تاثیر احوال پرسی‌های چهره‌به‌چهره را انتظار داشت.
البته اگر یک پدر و مادر از محل زندگی فرزندشان دور هستند، بدون شک بهترین وسیله برای صله‌رحم به شمار می‌رود و حالا که تکنولوژی اینترنت و فضای مجازی نیز اضافه شده، این ارتباط به نوعی می‌تواند جای خالی‌اش را پر کند ولی به هر حال فرصت صحبت‌کردن حضوری کجا و زمان استفاده از اینترنت و تلفن(اگر قطع و وصل‌هایش اذیت نکند) کجا!

بد جوری تغییر کرده‌ایم!
خواسته یا ناخواسته، سبک زندگی غربی که از مادی‌گرایی و دوری از احساس زندگی تشکیل شده، به جامعه ما نیز رسوخ کرده است و خانواده‌ها به همین علت از همدیگر دور شده‌اند. در جامعه شهری امروز که پر از دردسرهای مالی شده، رقابت‌ها جای رفاقت را گرفته و مردم به جای اینکه شبیه هم شوند، رقیب هم می‌شوند.
اندیشه‌های زندگی غرب موجب شده که نسل امروز از فضای اعتقادی و راهنمایی‌های دلسوزانه دور شوند و به جای عمل به سفارش‌های سبک زندگی دینی، الگوهای غربی فردگرایی و به دور از احساس و عاطفه را تقلید کنند.
نمی‌گوییم این ماجرا، قصه همه نسل امروزی‌های جامعه است اما اگر دیر چشم‌مان را باز کنیم، به‌طور‌حتم همین داستان را مشاهده خواهیم کرد.
البته می‌توانیم این رفتارها را بومی‌سازی کنیم اما به هر حال باید بپذیریم که متاسفانه با این تغییر، خلق‌و‌خوها نیز عوض شده است.

امان از تجمل!
این را قبول داریم که افراد در شرایط مختلف، صله‌رحم متفاوتی دارند و به‌طور مثال نباید انتظار داشته باشیم که خانواده‌ها در شهری مثل تهران به اندازه یک روستا از همدیگر سر بزنند ولی این را قبول نداریم که فاصله طبقاتی ایجاد شود و هزینه‌های صله‌رحم، ارتباط خانواده‌ها را قطع کند.
بنابراین وقتی تجمل بیاید، به‌طور‌کلی ارزش‌های مادی بر ارزش‌های معنوی غالب و رفتارهایی مانند صله‌رحم تضعیف می‌شود.
پیشنهاد می‌کنیم که زمینه‌های صله‌رحم را باز تعریف و به یکدیگر گوشزد کنیم که نباید هزینه آن موجب قطع ارتباط شود بلکه باید حاشیه‌های آن را کم کنیم و حتی با یک سلام می‌توان صله‌رحم داشت.

بهانه بی‌بهانه
یکی از توصیه‌ها این است که از داشتن ارتباط با دیگران نترسیم. هر انسانی خلق‌و‌خو و ویژگی مثبت یا منفی که اگر به بهانه ترس از بدعادت شدن و الگوگیری منفی به ویژه برای بچه‌هایمان از صله‌رحم دوری کنیم، کار درستی نیست.
درست است که حسادت، تهمت، بدزبانی، غیبت، چشم و هم‌چشمی و… عادت بدی است اما بهانه‌ای برای دور‌شدن از صله‌رحم نداریم.
همچنین، کوچک‌شدن فضاى مسکونى نباید بهانه شود. اینکه کسی بگوید «در یک آپارتمان ۶٠، ٧٠‌متری جایی برای میهمان نیست»، توجیهی ندارد زیرا اگر ساده‌سازی کنیم و دست از تشریفات برداریم، به‌‌طور‌حتم برای یک صله‌رحم ساده، هم توان مالی داریم و هم فضای کافی.

حواسمان باشد…
بعضی افراد به وظیفه خود در برابر خانواده، آشنایان و دوستان عمل نمی‌کنند و نمی‌دانند چه فرصت گرانبهایی را از دست می‌دهند.
منش، نگرش، باورهای فرهنگی، سلیقه‌ها، نو‌گرایى، مد‌پرستى و… بین افراد جامعه ناهمگونی ایجاد می‌کند.
غرور و خودبرتر‌بینی، نگاه از بالا به دیگران، نا‌آگاهی از ارزش و نتیجه‌های صله‌رحم و… نیز موجب کمرنگ‌شدن صله‌رحم در زندگی امروز شده است.
همچنین، کیفیت ارتباط‌ها مهم است؛ یعنی مراقب باشیم که صله‌رحم به‌صورتی صوری نباشد و به رفتارهای نامطلوبی مانند قهر و کدورت، تبدیل نشود.
مشاور: دکتر غلامرضا حسنی
جامعه شناس و عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی

دیدگاهتان را بنویسید

توجه: از انتشار نظرات توهین آمیز معذوریم.

آخرین اخبار