آرمان اصفهان
۰۶:۲۵ - دوشنبه ۲۸ تیر ۱۳۹۵

گیاهان دارویی:

آویشن؛ همه کاره گیاهان دارویی

آویشن در ایران معمولاً به صورت خشک شده و پودر مورد استفاده قرار می‌ گیرد ولی در کشورهای دیگر علاوه بر پودر آن، نوع تازه ‌اش را در غذا مصرف می ‌کنند زیرا آویشن تازه عطر و بوی بیشتری نسبت به نوع خشک آن دارد.

چای تهیه شده از آویشن برای درمان عفونت گوش میانی، نفخ و تهوع استفاده می‌ شود. برای مصرف این گیاه، یک تا چهار گرم پودر خشک گیاه را در یک لیوان آب جوش دم کرده (به مدت ۲۰ دقیقه) می ریزند. پس از صاف کردن، محلول را شیرین کرده و سه بار در روز مصرف می کنند.

برای بر طرف کردن تلخی دم کرده جوشانده آویشن می توان از عسل استفاده کرد. آویشن در درمان تشنجات عصبی به کار می‌رود و مصرف دم کرده آن به عنوان دارویی
روح افزا و آرام بخش توصیه می شود. آویشن دارای مقادیری ضد عفونی کننده است و چای ساخته شده از برگ ها می تواند به عنوان دهان شویه استفاده شود. برای درمان زخم لثه ها یا لثه های آلوده می توان از این چای بهره برد. یک فنجان چای آویشن به کاهش بیش از حد نفخ شکم کمک می کند و ضد نفخ است. خاصیت ضد میکروبی، ضد قارچی و ضد انگل تیمول در داروسازی مورد توجه قرار می گیرد و به دلیل وجود تیمول در گیاه آویشن از جوشانده آن برای ضد عفونی کردن، پانسمان و شست و شوی
زخم‌ها استفاده می شود. استفاده امروزی و ثابت شده گیاه آویشن برای درمان آسم، سرفه‌ های خشک مکرر، آمفیزم و برونشیت است.

مصرف خوراکی آویشن اثر خلط آور و ضد سرفه ‌خوبی دارد، به همین دلیل محصولات زیادی به ویژه به شکل شربت از آویشن تهیه می شود.
ضماد آویشن برای نیش و گزیدگی حشرات مؤثر است. در بعضی محصولات موضعی به عنوان ضد خارش، ضد میکروب، قرمز کننده و محرک، محلول ‌های حمام و محلول‌ های غرغره برای کاهش تورم دهان و گلو استفاده می ‌شود. روغن تیمول یا تیمن در ترکیب اسانس گیاه وجود دارد و منشأ اصلی خواص ضد عفونی کننده آویشن است که از طریق مخاط جذب می شود و از راه ادرار دفع می شود و رنگ ادرار را تیره یا سیاه می سازد. آویشن گیاهی فوق العاده عالی برای پرورش دهندگان زنبور عسل است و می تواند تا ۴۰ درصد میزان تولید عسل را در کند‌و‌ها افزایش دهد.

عسل تهیه شده از گیاه آویشن در یونان باستان بهترین عسل با خاصیت دارویی شناخته می شد. حمام آویشن برای مبتلایان به دردهای عضلانی، مفصلی و روماتیسمی مفید است. حمام آویشن برای تسکین درد مفاصل، کوفتگی عضلات، ایجاد شادی و تازه شدن و رفع خمیدگی تأثیر دارد. برای این منظور می توان از جوشانده آویشن استفاده کرد و آن را داخل وان حمام ریخت و مدتی در آن نشست.

در داروسازی برای تهیه محلول های غرغره ضد عفونی کننده گلو و قطره های ضد سرفه و در دندانپزشکی برای تهیه محلول های شست و شوی دهان کاربرد دارد. اسانس آویشن دارای خاصیت شدید ضد باکتریایی و ضد قارچی است و از آن در آروماتراپی (درمان با رایحه) استفاده می شود و در خمیر دندان به عنوان یک ماده ضد باکتری مورد استفاده قرار می گیرد.

مواد مؤثره این گیاه در صنایع آرایشی، بهداشتی و در تهیه کرم ها، عطرها، لوسیون ها، دهان شویه ها و پمادها کاربرد دارد. مواد مؤثره آویشن در صنایع غذایی کاربرد فراوانی دارد و از آن به عنوان نگهدارنده مواد غذایی استفاده می شود. مصرف آویشن به شکل پودر در بعضی ادویه ‌جات و ترشی ‌ها کاربرد دارد و به طور مستقیم یا همراه دیگر گیاهان به عنوان طعم دهنده و ضد نفخ در صنایع غذایی مصرف می شود. آویشن به دلیل طعم تند و خاصیت ضد میکروبی در تهیه سوسیس و خوراک ‌های گوشتی کاربرد دارد. در فرانسه و یونان و برخی دیگر از کشورها، از آویشن در تهیه و طبخ غذا استفاده ‌های فراوانی می‌ کنند.
در بسیاری از غذاهای کشورهای جنوب اروپا، آویشن به معنی و مفهوم غذا محسوب
می‌شود و در تهیه انواع خوراک ها به کار می رود. این گیاه تقریباً در ترکیبات ادویه ای، نقش اساسی دارد و در آشپزی غذاهای سنگین از آن استفاده فراوانی می کنند.
آویشن علاوه بر بهبود طعم غذا، باعث سرعت بخشیدن به عمل هضم می شود. مصرف آویشن به ویژه در وعده های غذایی سنگین توصیه شده است.

از لحاظ طعم، آویشن به ریحان، آلو، جوز هندی، اکلیل کوهی و مریم گلی شباهت دارد. از آویشن در سرخ کردنی ها، ماهی، مرغ، بوقلمون، سس اسپاگتی، سس گوجه فرنگی، سوپ سبزیجات، سالاد، غذاهای قارچ دار، پیتزا، ماکارونی، لازانیا، گوشت چرخ کرده در حجم زیاد، خورشت ها و غذاهای سیب زمینی دار استفاده می شود.

آویشن در ایران معمولاً به صورت خشک شده و پودر مورد استفاده قرار می‌ گیرد ولی در کشورهای دیگر علاوه بر پودر آن، نوع تازه ‌اش را در غذا مصرف می ‌کنند زیرا آویشن تازه عطر و بوی بیشتری نسبت به نوع خشک آن دارد. این گیاه معطر در پخت و پز مورد استفاده قرار می گیرد و طعمی تند و لذیذ به گوشت، ماهی و سوپ می دهد. عسل تهیه شده از آویشن به رنگ نارنجی متمایل به زرد مشاهده می شود و بافتی مشخص دارد.

دارای عطری قوی و طعمی شیرین است و به عنوان عسل مدیترانه ای شناخته می شود. از عسل آویشن می توان برای شیرین کردن چای و ایجاد خوابی آرام هنگام شب بهره برد و از خواص ضد عفونی کننده این عسل استفاده کرد. پژوهش ها نشان داده است که عسل آویشن اثراتی قابل توجه در درمان زخم های باز دارد.

آویشن چه به شکل تازه یا خشک شده باید در انتهای مراحل پخت و پز به غذاها اضافه شود زیرا در غیر این صورت عطر و طعم دلپذیر خود را از دست می دهد. آویشن تازه را باید در یک حوله کاغذی و دارای رطوبت سطحی قرار داد و در یخچال نگهداری کرد. پودر آویشن باید دور از نور، رطوبت، در شیشه های ضخیم و سر بسته یا قوطی های فلزی نگهداری شود.
نکات احتیاطی ـتا کنون در مورد عارضه‌ جانبی ناشی از مصرف مقادیر خوراکی آویشن یا فرآورده ‌های وابسته، گزارشی داده نشده است اما ممکن است در موارد اندک، دردهای شکمی ایجاد کند یا باعث گرفتگی موقتی شود. استفاده‌ داخلی از تیمول با وجود کولیت، نارسایی قلبی و در زمان حاملگی توصیه نمی شود. مقدار مصرف عادی آویشن برای افراد بالای یک سال، سه تا شش گرم برگ خشک در یک نوبت و روزی یک تا سه مرتبه تکرار این مقدار است.

افراد کمتر از یک سال، نیم تا یک گرم از گیاه یا معادل آن از فرآورده ‌های آویشن را می ‌توانند مصرف کنند. در حاملگی مصرف این گیاه ممنوع است اما در دوران شیردهی منعی ندارد. اسانس آویشن در صورت نگهداری در محل مناسب تا دو سال قابلیت استفاده دارد.
*عکس از: cuisine-en-sante.com

محمد مهدی امیری خوریه – کارشناس گیاهان دارویی و معطر ـ بخش سوم و پایانی

دیدگاهتان را بنویسید

توجه: از انتشار نظرات توهین آمیز معذوریم.

آخرین اخبار