آرمان اصفهان
12:33 - شنبه 03 بهمن 1394

دکتر مسعود درخشان مطرح‌کرد:

رمزگشایی از ابعاد پنهان قراردادهای جدید نفتی

کونوکو اولین شرکتی بود که قرار بود بعد از انقلاب با ایران قرارداد بنویسد. ایران اعلام‌کرد با کونوکو در چارچوب بیع متقابل قرارداد می‌نویسد. آمریکا کونوکو را تحریم‌کرد و گفت تو نمی‌توانی با ایران قرارداد بنویسی.

به گزارش آرمان اصفهان؛ استاد نخبه و برجسته اقتصاد انرژی و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه‌طباطبایی، چندی قبل در نشست علمی در دانشگاه جامع امام‌حسین(ع) ابعاد پنهان قراردادهای جدید نفتی را رمزگشایی کرد.

او معتقد است: «متاسفانه کاری که وزارت نفت همیشه انجام می‌دهد این است که هر مسئله‌ای را مطرح می‌کند، سند آن را نشان نمی‌دهد؛ یعنی نمی‌دانی که حرف رسمی چه چیزی است. چیزهایی را شفاهی می‌گویند. بعد نقد می‌کنی، می‌گویند که مسئله این نبود. این‌ها چیز دیگری را نقل کردند.»

در ادامه، مشروح صحبت‌های او را می‌خوانید.

اقتصاد مقاومتی اساسا جایگاهی برای عقد قرارداد با شرکت‌های نفتی خارجی نیست
ببینید دوستان، داستان نفت در کشور ما همیشه با سیاست پیوند خورده و مشکلات ما هم به لحاظ اقتصادی و هم به لحاظ سیاسی عمدتا به‌خاطر وجود نفت بوده‌است. یک اقتصاد وابسته به نفت داریم و یک نظام سیاسی و مدیریتی کشور که در خلال چندین سال به نحو زیادی متاثر از این درآمدهای نفتی بوده‌است. لذا کارایی‌ها پایین است. قراردادهای نفتی محور این داستان نفت ما می‌شود. قراردادهای نفتی با شرکت‌های نفتی خارجی با اصول اقتصاد مقاومتی سازگاری ندارد و در اقتصاد مقاومتی اساسا جایگاهی برای عقد قرارداد با شرکت‌های نفتی خارجی نیست.
اصلا من معتقد به عقد قرارداد با شرکت‌های نفتی خارجی نیستم و این را خلاف موازین اقتصاد مقاومتی می‌دانم.

شروع بیع متقابل و تحریم کونوکو آمریکا
کونوکو اولین شرکتی بود که قرار بود بعد از انقلاب با ایران قرارداد بنویسد. ایران اعلام‌کرد با کونوکو در چارچوب بیع متقابل قرارداد می‌نویسد. آمریکا کونوکو را تحریم‌کرد و گفت تو نمی‌توانی با ایران قرارداد بنویسی. پس استقبال از جهت جمهوری اسلامی بود که قرارداد خارجی بنویسد و رئیس‌جمهور آمریکا تحریم‌کرد. توتال آمد و قرارداد نوشت و میدان سیری A و E را انجام داد.
یک‌سری قرارداد بیع متقابل نوشته شد تا تحریم‌های آمریکا شدت گرفت که چند سال پیش این‌ها (شرکت‌های خارجی) رفتند و دوباره کل صنعت نفت کشور در اختیار مهندسان ایرانی قرار گرفت. آخرین برگ این تاریخ جریان اخیر قراردادهایIPC
است.

قراردادهای جدید نفتی ساختار صنعت نفت ایران را از لحاظ مدیریتی تغییر می‌دهد
اما این قراردادهایIPC نقطه‌ی عطف قراردادهای نفتی کشور است. این آخری یک‌کمی متفاوت با قبلی‌هاست. قبلی‌ها این بود که آن‌ها می‌آمدند سود بسیار هنگفتی داشتند و در مقابل، درآمد نفتی ایران هم بالا می‌رفت. قبلا مسئله‌ سهم‌بری مطرح بود؛ یعنی اگر نمایندگان مردم یا توده‌های مردم اعتراض می‌کردند به‌خاطر این بود که می‌گفتند نفت ما را دارند می‌برند و آن‌ها دارند سود بیشتری می‌کنند، اما این‌دفعه داستان سهم‌بری نیست. سهم‌بری بخشی از این است. ساختار صنعت نفت به لحاظ مدیریتی تغییر خواهدکرد. باید ببینیم بعد از ٢٠سال چه اتفاقی می‌افتد. اقتصاد مقاومتی بر مبنای رویکرد استراتژیک است. اقتصاد مقاومتی تبلور اقتصاد اسلامی در مقطع خاص جمهوری اسلامی
است.
با دید استراتژیک، باید پیش‌بینی آینده را کرد. آنالیز من این است. این نقطه‌ عطفی است در تاریخ صنعت نفت کشور ما به‌خاطر اینکه ساختار مدیریتی و ساختار مهندسی نفت ما را تغییر می‌دهد. پس، از لحاظ امنیت و قوام نظام بسیار مهم است.

باید اقتصاد را با توجه به آثارش روی نظام سیاسی نگاه کنید
اقتصاد را باتوجه به آثارش روی نظام اجتماعی، نظام فرهنگی و نظام سیاسی نگاه کنید و نتیجه همه‌ این‌ها را در نظام ولایت ببینید. مقوم نظام ولایت است یا تضعیف‌کننده؟ انقلاب اسلامی ایران وجه مشخصه‌اش با همه‌ انقلاب‌های دیگر و با همه‌ تحولات اسلامی دیگر فقط در مفهوم ولایت ظاهر می‌شود. یک کلمه است. بقیه‌اش که همیشه بوده‌است. فقط همین کلمه‌ ولایت است.
بنابراین چیزی که در دانشگاه بین متفکران و صاحب‌نظران ما دارد کم‌رنگ می‌شود همین است. باید ببینیم این قراردادهای نفتی وقتی‌که اجرا می‌شود و آثار خود را ظاهر می‌کند، در فضای اقتصاد و نظام مدیریتی چه تاثیری روی نظام ولایت می‌گذارد و تاثیرش روی نظام سیاسی از دیدگاه ولایت چه خواهدبود. این را باید بسنجیم، معیار و شاخص درست کنیم و اندازه‌گیری کنیم. اقتصاد اسلامی از دیدگاه من یعنی همین.

شرکت‌های خصوصی قدرتمند وابسته به غرب در ایران شکل خواهدگرفت
با اجرای قراردادهای جدید، در ١٠سال آینده شرکت‌های بسیار قَدَر از لحاظ مالی در ایران شکل خواهندگرفت؛ یعنی این جریان که جلو برود، شرکت‌های خصوصی‌ای که به لحاظ مالی بسیار توانمند خواهندبود شکل خواهندگرفت. شما می‌گویید: مگر مشکلی دارد؟ ما همیشه می‌خواهیم که یک تعداد شرکت‌های فقیر که فقط کارشان تولید پفک‌نمکی، پنیر، دوغ و نوشابه است داشته‌باشیم؟! بخش خصوصی نباید وارد صنعت نفت بشود؟! من می‌گویم که همه این‌ها محل بحث هستند. ساختار شرکت‌ها چه چیزی است؟ شرکتی که قرار است ٢٧سال در دامن یک شرکت نفتی بین‌المللی رشد کند (بچه‌ای که در دامن چنین مادری رشد کند) دلسوز چه کسی خواهدبود؟ خدمت‌گذار جمهوری اسلامی خواهدشد یا خدمت‌گذار نظام استکبار جهانی خواهدشد؟ شما بگویید: ما نمی‌دانیم. تو می‌دانی؟ می‌گویم: من هم نمی‌دانم، اما روی قراین و شواهد، اگر بچه‌ای را بگذاریم در دامن دایه‌ای به نام BP ،Shell و… بگذاریم، وقتی این نوزاد یک فرد ٣٠ساله شد، چه چیزی می‌خواهی درآمده‌باشد؟ این اتفاقی است که در کشور ما دارد می‌افتد. چه شرکت قدری از لحاظ مالی نیز بشود! شما تصور کنید نفوذی را که این شرکت‌ها در آینده کشور خواهندداشت در مجلس، نمایندگان، مطبوعات و روی رسانه‌ها و فرهنگ عمومی با این قدرت مالی و با فرهنگی که از کودکی در دامن شرکت‌های نفتی رشد کرده‌است.

قراردادهای جدید نفتی اجرا خواهدشد
این قرارداد یک نقطه‌ عطف در قراردادهای نفتی کشور است. پیش‌بینی من این است که این قرارداد اجرا خواهدشد. مقدمات این قرارداد تقریبا از ١٠سال پیش طراحی‌ شده‌است. اصلا کاری به این وزیر و آن وزیر و این دولت و آن دولت ندارد. یک جریانی است در کشور از ١٠سال پیش، حداقل تا جایی که من می‌دانم. زمینه‌هایش ریخته شده، گام‌به‌گام آمده جلو تا به اینجا رسیده‌است و گام‌به‌گام به جلو خواهدرفت و اجرا می‌شود. این تحلیل من است.
در هیچ قراردادی ما چنین چیزی نداشتیم که یک شرکت ایرانی با یک شرکت خارجی همکاری داشته‌باشد. بلافاصله شما می‌فرمایید: چه همکاری‌ای؟ از چه صنفی است این همکاری؟ لوازم حقوقی این همکاری چیست؟ همه‌ این‌ها مبهم است. روشن نیست. وجه افتراق این قرارداد با کلیه‌ قراردادهای جمهوری اسلامی در تاریخ نفت کشور در وجود این شرکت ایرانی است. اینکه این همکاری چه همکاری‌ای است تعریف‌شده نیست، اما در مصوبه هیئت وزرا آمده‌است که این شرکت خارجی باید همکاری کند با شرکت ایرانی تا شرکت ایرانی با حضور در جریان عملیات نفتی دانش فنی و مدیریت را به دست بیاورد، دانش فنی و مدیریت به این شرکت ایرانی منتقل شود. این جمله‌ای است که در مصوبه هیئت‌ وزیران ما دیده‌ایم.
اولین سوال برای ما همین بود که «حضور» به چه معناست. یک شرکت نفتی ایرانی حتما باید باشد در کنار آن شرکت نفتی خارجی. با چه هدفی؟ بتواند فناوری و مدیریت را یاد بگیرد؟ استدلالش چیست؟ من از طرف شرکت نفت استدلال می‌کنم. در این صد و خرده‌ای سال حضور خارجی‌ها در ایران، دانش فنی منتقل شد؟ می‌گوییم: نه! مدیریت درست‌ و حسابی منتقل شد؟ می‌گوییم: نه! می‌گویند: پس راهکار این است که این‌ها بروند در کنار هم بنشینند، کار کنند و با هم چیزی یاد بگیرند. می‌گوییم: آیا این کارآموزی است؟ مثل استاد و شاگرد هستند؟ معلوم نیست و مبهم است.
اگر کارآموزی است، سازوکار این کارآموزی چیست؟ نهادهایی باید باشد برای کارآموزی. می‌گوییم: یک‌ چیزی می‌خواهیم یاد بگیریم! الآن شما در این دانشگاه دور هم جمع شدید تا چیزی یاد بگیرید و یاد بدهید. خب، چرا نرفتید مثلا در یک کافی‌شاپ بنشینید و یک‌چیزی یاد بدهید و یاد بگیرید؟ می‌گویید: نهاد مناسب می‌خواهد. دانشگاهی باید باشد. حساب‌ و کتابی باید باشد.

پس نهاد مناسب برای انتقال این فناوری کجاست؟ سازوکار انتقال چیست؟ می‌گویند: در پیوست اِن(n) در حال تدوین است! این خودش یک اشکالی است بر این جریان. هنوز نمی‌دانیم این راه درست است یا نه، ولی اصلش را پذیرفته‌ایم.

چون این قرارداد را هیئت‌ وزیران تصویب کرده‌است، ولی ساز و کارش را نمی‌دانیم. در پیوستی هست که هنوز نوشته ‌نشده
‌است.
سازوکار اینکه این شرکت ایرانی و شرکت خارجی در چه رابطه‌ای قرار می‌گیرند یا از لحاظ حقوقی در چه رابطه‌ای هستند و این شرکت ایرانی چه مسئولیتی در مقابل شرکت ملی نفت دارد مشخص نیست. مشترکا چه مسئولیتی دارند؟ مشخص نشده‌است! آیا حضور این شرکت ایرانی باعث می‌شود مسئولیت شرکت بین‌المللی در مقابل شرکت ملی نفت کمتر بشود؟ مشخص نیست. می‌گویند در پیوستی در حال تدوین است. پس ابهامات خیلی زیاد است.

شرکت‌های خارجی دنبال تخریب مخازن ما هستند
ببینید، من قبلا هم گفتم به دلایلی که در مقاله قبلا شرح داده‌ام با عقد قرارداد با شرکت‌های خارجی مخالفم. یکی از دلایلش این‌ است که مهندسان ما که روی مخازن کار می‌کنند مخالفند و می‌گویند خودمان می‌توانیم، اما آن‌هایی که در تهران هستند و هیچ‌وقت این مخازن را ندیده‌اند می‌گویند نمی‌توانیم. این مسئله جدی است.

مهندسان ایرانی می‌گویند می‌توانیم و نیازی نداریم. آفتاب آمد دلیل آفتاب! بعد از انقلاب اسلامی و در دوران جنگ تحمیلی چه کسانی هم تخریب‌های عراق را تعمیر می‌کردند و هم تولید می‌کردند؟
الآن که فقط مسئله‌ تولید است.

خودمان در آن زمان تولید می‌کردیم. کل بیع متقابل که شرکت‌های نفتی خارجی آمدند ۴٠٠هزار بشکه تولید می‌کردند که آن‌هم تحریم شد، رفتند. ما تا ٣میلیاردو٧٠٠هزار بشکه در روز را خودمان تولید می‌کردیم تا قبل از تحریم. پس کشوری نیستیم که هیچ‌چیزی ندانیم. جامعه مهندسان ما قوی هستند. ببینید، اگر دانش و فناوری نزد شرکت‌های خارجی باشد و بیایند ایران، در جهت تخریب مخازن ما از آن استفاده خواهندکرد. این را بدانید.

تسنیم

دیدگاهتان را بنویسید

توجه: از انتشار نظرات توهین آمیز معذوریم.

آخرین اخبار