آرمان اصفهان
۱۲:۱۵ - چهارشنبه ۱۹ تیر ۱۳۹۸

مسوولان جلوی نابودگران را بگیرند؛

نابودی طبیعت سمیرم با تداوم کتیرازدن گون ها

در ۶۰ درصد محل هایی که در سال های گذشته اقدام به برداشت صَمغ کتیرا شده است، شاهد خشک و فرتوت شدن گون ها هستیم…

به گزارش آرمان اصفهان؛ گونه گیاهی «گَوَن» خاستگاهی به وسعت سرزمینی ایران دارد و تا به امروز ۹۰۰ گونه مختلف آن شناسایی شده است.

سمیرم در جنوب استان اصفهان و دامنه های زاگرس میانی، از مناطق اصلی گون خیز این استان و مرکز کشور محسوب می شود.
گَوَن به عنوان گونه ای راهبردی، در واقع سرستون پوشش گیاهان ارتفاعات زاگرس است که همچون زنجیره ای محکم و درهم تنیده، خاک بکر مناطق پوشیده از خود را محافظت می کند و با سرپا بودنش جلوی انوع فرسایش و تخریب طبیعت را می گیرد.
حدود ۳۸۱ سامانه عرفی و مرتعی پوشیده از گون در سمیرم وجود دارد که از دشت ها و دامنه ها تا ارتفاعات متعدد، جای جای این خطه کوهستانی را دربرگرفته است.
در چند سال اخیر اداره منابع طبیعی و شرکت تعاونی منابع طبیعی و کشاورزی سمیرم، به افراد بهره بردار از صمغ کتیرای گون زارهای سمیرم مجوز داد که در برخی مناطق خشک، تنش شدید و حتی نابودی تعدادی از گون ها را بدنبال داشت.
رییس سابق منابع طبیعی و آبخیزداری سمیرم به خبرنگار ما گفت: کتیرا از مهمترین ترکیب های حاصل از برخی گونه های گون محسوب می شود و این ترکیب با وجود مصارف زیاد در صنایع و بهداشت هنوز هم بی رقیب است.
علی حسین بهرامیان، افزود: سال گذشته مجوزی برای برداشت کتیرا نداده اند اما به نظر می رسد با وجود اینکه عمده گون ها آسیب دیده اند و جان و توانی ندارند باز هم مجوزهایی صادر شده است.

این مسئول با بیان اینکه در سال های گذشته مجوزهایی به برخی افراد داده شده بود، تصریح کرد: سال گذشته برغم فشار زیاد افرادی که در سال های قبل کتیرا می زدند و با توجه به مطالعه و بازدیدهای میدانی، به گون زارهای شهرستان استراحت داده شد اما بودند افرادی متخلف که باز هم اقدام به نابودی آنها کردند.
رییس پیشین اداره منابع طبیعی سمیرم افزود: استراحت دادن به مراتع وضعیت اکولوژیکی طبیعت را ارتقاء می دهد و باعث تقویت گونه های مرتعی بویژه گون می شود.
بهرامیان به برنامه اداره منابع طبیعی برای برداشت اصولی کتیرا از گون زارها اشاره کرد و گفت: لازمه این کار در سال های آینده تهیه طرح همراه با مطالعه از سوی متقاضیان کتیرا زنی است.
این مسئول، منابع طبیعی و سرزندگی گون زارها را ضرورتی انکارناپذیر عنوان کرد و گفت: این عرصه ها نه بعنوان یک میراث بلکه امانتی در دست ما برای نسل های آینده است که شرعاً و اخلاقاً همگان باید از این امانت گرانسنگ مراقب کنیم.کارشناس ارشد و پژوهشگر منابع طبیعی و جنگلداری استان اصفهان، کتیرا زدن را به خون دادن انسان تشبیه کرد و افزود: تیغ زدن گون برای استحصال صَمغ کتیرا، اگر هر دو یا سه سال یکبار و با روش درست تیغ زنی همراه باشد، گون را تقویت می کند.
بهرامیان افزود: نحوه و جهت تیغ زدن گون فوق العاده حساس و مهم است اما اگر روش کار بدرستی انجام نشود، مانند بریدن رگ انسان است که عواقب سخت و تلخی در پی دارد.
وی برگرداندن ساقه گون بعد از تیغ زنی و خاکریزی روی محل تیغ زده را یکی از روش های معمول بهره برداران کتیرا عنوان کرد و گفت: خاک، میکروارگانیسم های زیادی دارد و چون محل زده شده مملو از هیدرات کربن است میکروارگانیسم های خاک برای تغذیه به محل زخمی شده گیاه هجوم می آورد.
وی افزود: این کار باعث آلودگی محل تیغ زده شده می شود و گون را بیمار و حتی در مواردی می خشکاند.
محقق و کارشناس منابع طبیعی استان اصفهان تصریح کرد: بهتر است بعد از تیغ زدن گیاه، جای زخم از محل خاکی بیرون بماند تا گیاه خودترمیمی انجام دهد و بهبود یابد.
بهرامیان گفت: اولین صَمغ بیرون زده از محل تیغ زنی را «سَره» و بخش پایانی کتیرای حاصل از یک بار تیغ زدن را «پَسه» می نامند.
او زمان قرُق و برداشت نکردن کتیرا را حداقل سه سال یکبار برشمرد و افزود: این موضوع در منطقه سمیرم رعایت نمی شود و همین امر باعث از بین رفتن گون ها و سوء استفاده فرصت طلبان شده است.
این کارشناس ادامه داد: در ۶۰ درصد محل هایی که در سال های گذشته اقدام به برداشت صَمغ کتیرا شده است، شاهد خشک و فرتوت شدن گون ها هستیم بگونه ای که در این محل ها براحتی می توان گون هایی به آن وسعت و استحکام را از دل خاک بیرون کشید.
بهرامیان با یادآوری این نکته که خشکسالی ها، افزون بر ۲ هزار هکتار درخت و چند هزار چشمه را در شهرستان سمیرم خشکانده است، تاکید کرد: تنها چیزی که با وجود تداوم خشکسالی ها برای سمیرم باقی مانده، همین طبیعت خدادادی بویژه گون ها و پوشش مرتعی است.
او هشدار داد: اگر این گوَن ها نیز به روش ها یا حوادث مختلف مانند آتش سوزی یا تیغ زدن مداوم برای برداشت کتیرا از بین برود، دیگر چیزی غیر از کویر خشک و گرد و خاک در انتظار سمیرم نخواهد بود و دیر نیست که سمیرم هزار چشمه به بیابان های نایین و خور تبدیل شود.

حالا اما چند وقتی است اداره منابع طبیعی سمیرم رییس ندارد و با سرپرست اداره می شود و باز هم تعاونی بهره برداران مراتع که در اداره قدیم تابلو و مکانی گرفته اند بجای اینکه خود حامی طبیعت باشند، تازه به دنبال نابودی آن هستند. طبیعتی که آخرین نفس های خود را می کشد و هر ضربه ای به آن خیانتی در حق مردم و نسل های آتی است.
کتیرا صمغی است که از گیاه مرتعی گوَن(gavan) بدست می آید و در قرون وسطی از کشور ایتالیا صادر می شده است.
ریشه گون یکی از قدیمی ترین گیاهان دارویی و رسمی چین است که در فارماکوپه جمهوری خلق چین ذکر شده است.
ریشه این گیاه در درمان افراد دارای قند و نفریت مصرف می شود.

همچنین بخوانید:

پاسخی بگذارید

توجه: از انتشار نظرات توهین آمیز معذوریم.

آخرین اخبار